Σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τον ελεύθερο επαγγελματία Ψυχολόγο

Αυτό το ιστολόγιο, καθότι πρόκειται για ένα προσωπικό ημερολόγιο, το δημιούργησα για να εκφράζω απόψεις σε θέματα που με απασχολούν. Εκτός από τα θέματα του επαγγέλματος του κλινικού ψυχολόγου και ΓΣ θεραπευτή υπάρχουν και άλλα πράγματα που με απασχολούν και αυτοί που με διαβάζουν θα δουν ότι εκτός από papers διαβάζω και άλλα πράγματα. Σε αυτό το πλαίσιο, σήμερα που ετοιμαζόμουν να ανεβάσω το τρίτο μέρος του άρθρου για την θεραπεία σχημάτων, με πρόλαβαν οι εξελίξεις στην πολιτική σκηνή και αποφάσισα να γράψω για κάτι που με θύμωσε πολύ.

Για να είμαι ακριβής , είμαι σοκαρισμένος. Ως ελεύθερος επαγγελματίας, ως πολίτης, ως νοήμων άνθρωπος. Σήμερα το πρωί ξύπνησα μαζί με άλλους 1,5, εκατομμύρια έλληνες κατά 1050 € φτωχότερος. Αισθάνομαι σαν να με σταμάτησε κάποιος ληστής στον δρόμο και μου πήρε 1050€. Και πριν προλάβω να πω λέξη, με απειλεί ότι πρέπει για τα τελευταία 8 χρόνια άσκησης της επαγγελματικής μου δραστηριότητας, να περιμένω «εκκαθάριση». Όσοι έχουν «ελεγχτεί» από την εφορία ξέρουν τι σημαίνει αυτό.

Αυτό είναι για μένα σοκαριστικό. Κάποιος χαμογελαστός κύριος υπουργός οικονομίας πανηγυρίζει ότι εκτελεί λέει το τρίτο βήμα στην φορολογική μεταρρύθμιση (για το οποίο βήμα δεν ήξερε κανένας) και χρεώνει τους μισούς έλληνες με ένα χιλιάρικο έξτρα εισφορά. Ο προϋπολογισμός έπεσε έξω !

Μα την εκτέλεση αυτού ακριβώς του προϋπολογισμού επικαλέστηκε πριν από ένα χρόνο ο κ. Καραμανλής για τη προκήρυξη πρόωρων εκλογών λέγοντας ότι «η κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού, ενός προϋπολογισμού ανάπτυξης, ενός προϋπολογισμού ευθύνης, αποκτά χαρακτήρα εθνικής υπόθεσης». Επομένως, η μη ομολογία αποτυχίας από τον πρωθυπουργό και η φοροεπιδρομή που αποφασίστηκε από την κυβερνητική επιτροπή αποτελούν δείγματα έσχατης ανευθυνότητας για ένα ζήτημα που ο ίδιος ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε ως «εθνική υπόθεση» πριν από ένα χρόνο.

Θα ήμουν λιγότερο θυμωμένος αν αυτό το χιλιάρικο που βάζει εμάς το 1,5 εκατομμύριο έλληνες να πληρώσουμε με την μορφή έκτακτου κεφαλικού φόρου θα βοηθούσε την χώρα και αυτούς που έχουν ανάγκη σε κάτι. Ας κάνουμε έναν υπολογισμός 1.500.000 έλληνες επί 1050 Ευρώ κάνουν 1,575 δις. Ευρώ. Ξέρει κανένας από αυτούς που χαρωπά χαζεύουν τις «ειδήσεις» των 8 στην τηλεόραση ότι το δημόσιο χρέος έχει εκτιναχθεί από τα 167,7 δισ. ευρώ που το παρέλαβε η Νέα Δημοκρατία, σε 251,9 δισ. ευρώ φέτος. Τα άλλα 250,1 δις ευρώ που θα τα βρούνε ?

Αυτή την συζήτηση την κάνω συχνά με φίλους μου που πρόσκεινται ιδεολογικά στον Συνασπισμό. «Και η Αμερική έχει χρέη» λένε. Ναι και η Αργεντινή ακόμη περισσότερα. Η διαφορά μας είναι ότι οι άλλες τριτοκοσμικές χώρες εφαρμόζουν μεταρρυθμίσεις που συνιστούν οι διεθνείς οργανισμοί και οι οποίες έβγαλαν από τη φτώχεια εκατομμύρια ανθρώπων στον κόσμο. Στην Ελλάδα, αντίθετα, οι κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, με την αμέριστη συμπαράσταση των υπόλοιπων κομμάτων ανταγωνίζονται σε πλειστηριασμό προτάσεων ενίσχυσης του κρατικίστικου μοντέλου και της δίωξης της επιχειρηματικότητας καταφέρνοντας έτσι να τοποθετήσουν την Ελλάδα στην 100ή θέση της παγκόσμιας οικονομικής ανταγωνιστικότητας επί συνόλου 178 χωρών (Διεθνής Τράπεζα, Doing Business 2008), θέση που χειροτέρεψε σε σχέση με το 2007.

Δηλαδή τι να κάνουμε, αυτά που προτείνει η Διεθνής Τράπεζα ? Ναι λέω εγώ και πιστεύω ότι οι 7500 του περσινού Σεπτέμβρη γινόμαστε περισσότεροι και ακουγόμαστε στην πραγματική πατρίδα του υπαρκτού σοσιαλισμού όλο και περισότεροι.

Με αυτή την ευκαιρία σας συνιστώ να παρακολουθήσετε την συνέντευξη που έδωσε ο Φώτης Περλικός, Πρόεδρος της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, στο Κανάλι 10. Η συνέντευξη δόθηκε στην εκπομπή "Εκτός Πλαισίου", στον δημοσιογράφο Τάσο Παπαδόπουλο, το Σάββατο, 19 Απριλίου, 2008. Μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο σε μορφή AVI ή να την δείτε απευθείας από αυτή εδώ την ιστοσελίδα:

http://www.greekliberals.net/civilaction/content/view/415/108/

Μερικές σκέψεις για το επάγγελμα του ψυχολόγου, όπως ασκείται σήμερα στη Ελλάδα

Ποια είναι η σημερινή κατάσταση ?

Μάλλον ελάχιστα καλύτερη απ΄ ότι πριν 30 χρόνια.

Εκατοντάδες νέοι συνάδερφοι, προσπαθούν να ξεκινήσουν κάπως την επαγγελματική τους καριέρα, δηλαδή να αναπληρώσουν αυτά που δεν έμαθαν στο Πανεπιστήμιο, παρακαλώντας να βρουν μια θέση «πρακτικής» σε κάποιον φορέα που παρέχει υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Χωρίς οργανωμένο πρόγραμμα πρακτικής, χωρίς επόπτες ή με φοβισμένους δημοσίους υπαλλήλους, ψυχολόγους του ΕΣΥ που παράνομα κατέχουν θέση ψυχολόγου και ξέρουν ότι αν ανοίξουν το στόμα τους θα φανεί η γύμνια τους, πίνουν καφέδες περιφερόμενοι στους διαδρόμους των νοσοκομείων και .

Μερικοί τα καταφέρνουν και μέσω γνωριμιών καταφέρνουν να ανοίγουν την πόρτα του μπαμπά-κράτους και τρυπώνουν σε διάφορες θέσεις σε δημοτικές υπηρεσίες ή σε νομικά πρόσωπα δημοσίου Δικαίου. Πληρώνονται τόσο όσο οι καθαρίστριες, μήνες μετά αν τα πάρουν και αυτά, χωρίς εποπτεία και καθοδήγηση στην αρχή με φιλοτιμία, αργότερα με θυμό, εγκλωβισμένοι σε ένα σύστημα που κανένας δεν καταλαβαίνει τι μπορούν να προσφέρουν, με ανύπαρκτες γνώσεις από ένα Πανεπιστήμιο που οι ίδιοι επέλεξαν να μην επισκέπτονται παρά μόνο για να δώσουν τις εξετάσεις, φοβισμένοι για το αβέβαιο μέλλον τους που εξαρτάται από τον Δήμαρχο, εγκαταλείπονται και αποκτούν έναν αυτοσκοπό, να βάλουν και το δεύτερο πόδι στο Δημόσιο.

Κάποιοι φιλόδοξοι, καλοί φοιτητές, ευσυνείδητοι διψασμένοι για γνώση, βρίσκονται σε διάφορα projects, καθηγητών ή ευρωπαϊκά. Τους ξεζουμίζουν και μετά ξαναβρίσκονται στον δρόμο με μια βεβαίωση στα χέρια τους και μια ακόμη γραμμή στο βιογραφικό τους που κανείς δεν ενδιαφέρεται να διαβάσει.

Κάποιο δουλεύουν στις τηλε-αστέρες που άνοιξαν γραφεία για να εκμεταλλευτούν την τηλεοπτική προβολή που πήραν, αλλά λόγω του ότι είναι νηπιαγωγοί ή απόφοιτοι λυκείου, ψυχολόγοι – μαϊμούδες, ζητούν βοήθεια από επίσης ανίδεους ανθρώπους να καλύψουν την απάτη τους.

Άλλοι πάλι μαζεύουν βεβαιώσεις από ημερίδες και σύντομες εκπαιδεύσεις, μέσα στην αγωνία να καλύψουν αυτά που το πανεπιστήμιο δεν τους έδωσε ή οι ίδιοι δεν θέλησαν να πάρουν. Περνούν χρόνια σε αυτήν την ενάεη αναζήτηση βεβαιώσεων φοβισμένοι να ψάξουν για δουλειά ή απλά βέβαιοι ότι δεν θα βρουν.

Κάποιοι από τους πιο πάνω, εγκατέλειψαν, έγιναν δακτυλογράφοι που λέει και ο φίλος που τον είδα θυμωμένο σε σχόλιο του σε παλαιότερη δημοσίευση.

Κάποιοι που έχουν και την οικογενειακή υποστήριξη, το θάρρος και το επίπεδο, εκπαιδεύονται σε μακροχρόνιες ψυχοθεραπευτικές εκπαιδεύσεις, κάνουν μεταπτυχιακά, σοβαρά (όπως αυτό της Κλινικής Ψυχολογίας στο Παν/μιο Αθηνών) κάποιοι σε άλλα λιγότερο χρήσιμα (όπως η πλειοψηφία αυτών που παρέχονται από αγγλικά πανεπιστήμια).

Κάποιοι άλλοι, τις περισσότερες φορές μεγαλύτεροι σε ηλικία, ασκούν ιδιωτικό επάγγελμα, σε έναν χώρο που λίγοι επιβιώνουν. Πολλοί απ΄αυτούς, όπως και οι συνάδελφοι τους ψυχίατροι, κάνουν πράγματα που αν υπήρχε επιτροπή δεοντολογίας θα τους έπαιρνε τα διπλώματα χωρίς πολύ συζήτηση.

Μα τόσο μαύρα είναι τα πράγματα θα μου πείτε. Ναι λέω εγώ, κατάμαυρα.

Πόσους έλληνες κλινικούς ψυχολόγους έχετε δει να δημοσιεύουν σε σοβαρά περιοδικά τα αποτελέσματα της κλινικής δουλειάς τους ? Πόσους ξέρουμε που είναι συνδρομητές σε ένα επιστημονικό ξενόγλωσσο περιοδικό ? Πόσοι συνεχίζουν να εκπαιδεύονται, να έχουν εποπτεία ή να είναι σε ομάδα αυτογνωσίας? Πόσους είδαμε να έχουν ομιλίες στο τελευταίο πανευρωπαϊκό συνέδριο ? Αν ρωτήσουμε κάποιον ευρωπαίο συνάδερφο που κάνει κλινική δουλειά ανεξαρτήτου θεωρητικού μοντέλου που πρεσβεύει, ποιόν έλληνα ψυχολόγο γνωρίζει, άντε το πολύ να μας πει ότι ξέρει την κα. Φατούρου και 2-3 άλλους (ας με συγχωρήσουν οι συνάδερφοι που τους ξέχασα αλλά, δεν είναι ο σκοπός του σχόλιού μου να αποδώσω τιμές).

Δεν εξηγείται αυτή η στασιμότητα μόνο από την ιδεολογία της ελάσσονος προσπάθειας που έχει κυριαρχήσει στην Ελλάδα από τις αρχές της δεκαετίας του 80. Υπάρχουν και άλλα προβλήματα που εμποδίζουν την ανάπτυξη του επαγγέλματος στην Ελλάδα και όταν μιλάω για επάγγελμα εννοώ την κλινική ψυχολογία, καθότι για την κατάσταση της σχολικής, της γνωστικής, της εργασιακής Ψυχολογίας δεν είμαι σε θέση να εκφράσω άποψη.

Όσο και να καλυτερεύσουν τα προπτυχιακά μαθήματα, όσα λεφτά και να δοθούν για εργαστήρια που δεν έχουμε, όσους ΔΕΠ και να προσλάβουμε, όσο και αν καλυτερέψουν οι βιβλιοθήκες, αν δεν συνδεθεί το πανεπιστήμιο με την κλινική, οι απόφοιτοι Ψυχολογίας στην Ελλάδα θα αποφοιτούν χωρίς να έχουν δει ποτέ τους ασθενή.

Κατά την άποψή μου το πρόβλημα στην Κλινική Ψυχολογία ξεκινάει από την άρνηση του Υπουργείου Υγείας και την ανικανότητα των επαγγελματικών συνδικαλιστικών μας φορέων να εφαρμόσουν τον νόμο που προβλέπει ότι οι ελάχιστοι ψυχολόγοι των νοσοκομείων εντάσσονται στο ΕΣΥ. Και αυτό σημαίνει ότι σε κάποια νοσοκομεία ικανοί συνάδερφοι θα γινόταν Διευθυντές ΕΣΥ σε μια Ψυχολογική Υπηρεσία που δεν υπάρχει σε αντίθεση με την ιατρική υπηρεσία, την κοινωνική υπηρεσία, την νοσηλευτική υπηρεσία κτλ.

Προσωπικά είδα τι σημαίνει αυτό όταν ως προπτυχιακός και αργότερα ως μεταπτυχιακός στο αυστριακό νοσοκομείο που έκανα την ειδικότητά μου ο διευθυντής μου ήταν Κλινικός Ψυχολόγος. Δεν θέλω αν αναφερθώ σε αυτονόητα πράγματα, αλλά η υπηρεσία μου πρόσφερε εκπαίδευση, πολλά περιστατικά και καθημερινή εποπτεία. Όποιος είναι Ψυχολόγος ξέρει πόσο σημαντική είναι για μας μια καλή και προπαντός οργανωμένη εποπτεία.

Θεωρώ ότι η στιγμή που θα δούμε τον πρώτο Ψυχολόγο Διευθυντή του ΕΣΥ ή τον πρώτο καθηγητή που έχει δική του πανεπιστημιακή κλινική, θα είναι ιστορική για το επάγγελμα μας.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να διευκρινίσω ότι τα παραπάνω δεν ισχύουν για τους αποφοίτους του μεταπτυχιακού προγράμματος ειδίκευσης στην Κλινική ψυχολογία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αυτά τα παιδιά που περνάνε 4 χρόνια σε αυτό το μεταπτυχιακό δουλεύοντας σχεδόν 2 χρόνια στην κλινική και μαθαίνοντας στο πανεπιστήμιο όλα αυτά που χρειάζεται ένας κλινικός ψυχολόγος για να αισθάνεται σιγουριά και αυτοπεποίθηση είναι σίγουρα σε διαφορετική θέση. Παράλληλα οι περισσότεροι από αυτούς κάνουν μια παράλληλη τετραετή ή πενταετή εκπαίδευση στην Ψυχοθεραπεία. Αλλά αυτοί είναι 20 άτομα που αποφοιτούν κάθε 2 χρόνια. Μαζί με αυτούς οι περισσότεροι απόφοιτοι του ΙΕΘΣ, κάποιοι απόφοιτοι σοβαρών ψυχοδυναμικών προγραμμάτων εκπαίδευσης και φυσικά αυτοί που έρχονται με διδακτορικά κλινικής ψυχολογίας ψυχολογίας από το εξωτερικό μπορούν να σταθούν σε έναν κλινικό χώρο ή σε ένα ιδιωτικό γραφείο με αξιώσεις. Αυτοί οι 20-30 είναι μια σταγόνα στο ωκεανό των 500 αποφοίτων ψυχολογίας που κάθε χρόνο μπαίνουν στην αγορά εργασίας ή καλύτερα, θα ήθελα να μπουν.

Αυτά που γράφω πιο πάνω δεν δικαιολογούν σε καμία περίπτωση την στάση και τις απόψεις μερικών ψυχιάτρων που κατά καιρούς ακούω σχετικά με τους Ψυχολόγους. Όσο άσχετος να είναι ο άλλος, δεν δικαιολογείται να πιστεύει ότι λεγόμαστε κλινικοί ψυχολόγοι γιατί ξαπλώνουμε τους ασθενείς πάνω σε «κλίνες». Όσο ξεχασιάρης και να είναι δεν δικαιολογείται να ξεχνάει ότι ο εκπαιδευτής του στην Αγγλία, στην Γερμανία ή στις ΗΠΑ ήταν Κλινικός Ψυχολόγος. Όσο αφηρημένος και να είναι δεν δικαιολογείται να μην παρατηρεί ότι στο τελευταίο παγκόσμιο συνέδριο που βρέθηκε, οι κύριοι ομιλητές ήταν κλινικοί Ψυχολόγοι.

Αλλά αυτά θα τα πούμε κάποια άλλη στιγμή και σε καμία περίπτωση δεν εξηγεί η άγνοια ή η υποτίμηση των Ψυχιάτρων την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο επάγγελμα μας.

Δικαίωμα συνταγογράφησης σε Ψυχολόγους ?

Οι υποστηρικτές της δυνατότητας συνταγογράφησης ψυχοτρόπων το θεωρούν ως επόμενο λογικό βήμα στην επέκταση του κλινικού πεδίου της πρακτικής των ψυχολόγων. Σημειώνουν ότι οι ψυχολόγοι στη δεκαετία του '70 πάλεψαν επιτυχώς για το δικαίωμα να τιμολογηθούν ανεξάρτητα οι υπηρεσίες που παρέχουν (δηλαδή να μην χρειάζεται βεβαίωση Ψυχιάτρου ή άλλου γιατρού ότι οι ενδιαφερόμενοι για ψυχολογική θεραπεία όντως χρήζουν της ανάγκης αυτής) και επέκτειναν περαιτέρω το πεδίο πρακτικής τους στην κλινική τους πράξη μέσα στα νοσοκομεία στη δεκαετία του '80 και τη δεκαετία του '90.

Συγχρόνως με τις κατακτήσεις της Α.Ρ.Α. (η ψυχολογική θεραπεία έγινε πιο απαραίτητη και πιο ανεξάρτητη), άλλα υγειονομικά επαγγέλματα έκαναν εξίσου σημαντικά βήματα

Μια κρίσιμη πολιτική (συνδικαλιστική) απόφαση ήταν να επιδιωχθεί η περιορισμένη αλλά ανεξάρτητη δυνατότητα συνταγογράφησης. Ως πρότυπο τέθηκε η επαγγελματικές ομάδες των οδοντιάτρων (dentists) και των νοσοκόμων (από το 1975 οι νοσοκόμες έλαβαν δικαιώματα στη βόρεια Καρολίνα και από το 1997, κατέχοντας βέβαια μια σειρά από βεβαιώσεις-πτυχία, σε όλες τις ΗΠΑ).

Η αυξανόμενη αυτονομία των επαγγελματιών υγειονομικής περίθαλψης, θεωρείται από πολλούς παρατηρητές ως δείκτης της ωρίμανσής τους. Οι ψυχολόγοι που επιδιώκουν τα δικαιώματα συνταγοογράφησης υποστηρίζουν ότι το δικαίωμα συνταγογράφησης είναι μια θεμελιώδης αρχή για τους ψυχολόγους που επιθυμούν να παραμείνουν ανταγωνιστικοί ως προμηθευτές υγειονομικής περίθαλψης του μέλλοντος.

Διάφορα επιχειρήματα έχουν παραταχθεί υπέρ αυτών των αξιώσεων. Οι υποστηρικτές επισημαίνουν ότι οι ψυχολόγοι έχουν την περισσότερη εκπαίδευση και κατάρτιση στην αξιολόγηση και την θεραπεία ψυχικών διαταραχών από οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα. Κατά συνέπεια, οι ψυχολόγοι, θεωρούν οι υποστηρικτές λογικά ως γνώστες της θεωρίας και εξοπλισμένοι με την εμπειρία τους αυτονόητα θα έπρεπε α μπορούν να συνταγογραφούν δεδομένου ότι είναι εξοπλισμένοι καλά για να συνδυάσουν αποτελεσματικά τις φαρμακολογικές και μη-φαρμακολογικές επεμβάσεις. Οι υποστηρικτές σημειώνουν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ψυχοτροπικών φαρμάκων στις ΗΠΑ συνταγογραφείται σήμερα από μη ψυχιάτρους αλλά από παθολόγους, οι οποίοι έχουν ελάχιστη κατάρτιση στην ανίχνευση και τη διαχείριση της ψυχικής ασθένειας. Η σημερινή κατάσταση λοιπόν διαιωνίζει ένα σύστημα στο οποίο τα ψυχοτροπικά φάρμακα προτιμούνται εις βάρος των συμπεριφοριστικών παρεμβάσεων που είναι συχνά αποτελεσματικότερες και έχουν λιγότερες παρενέργειες.

Οι υπερασπιστές επίσης σημειώνουν ότι η δυνατότητα συνταγογράφησης θα αύξανε την αποτλεσματικότητα των ψυχολόγων στην εργασία με σοβαρά ψυχικά αρρώστους. Σήμερα, οι ασθενείς των ψυχολόγων που χρειάζονται ψυχοφάρμακα πρέπει επίσης να δουν έναν παθολόγο απλώς με σκοπό τη λήψη του φαρμάκου. Αυτό οδηγεί σε περιττές δαπάνες για τον ασθενή, και αυξάνει την πιθανότητα miscommunication ή drop out.

Η αντίθεση στo δικαίωμα συνταγογράφησης έρχεται από μέσα από και έξω από την ψυχολογία. Μέσα στο επάγγελμα, υπάρχουν δυνατές φωνές που υποστηρίζουν ότι έτσι χάνεται η ταυτότητα των ψυχολόγων ως επιστήμονες μελέτης της συμπεριφοράς και αυτό θα είχε επιπτώσεις βαθιά στη σημασία που αποδίδεται στη βασική επιστήμη στη ανάλογη εκπαίδευση.

Επίσης πιστεύουν ότι η κλινική πρακτική της ψυχολογίας έχει ευημερήσει, εν μέρει επειδή έχει εστιάσει στις μη ιατρικές παρεμβάσεις. Η προσθήκη αυτού του συστατικού θα οδηγούσε στο χαθεί η μοναδική πείρα της Ψυχολογίας στην ψυχοθεραπεία και τη συμπεριφοριστική αξιολόγηση. Συνταγογραφώντας οι ψυχολόγοι διακινδυνεύουν να γίνουν διανομείς φαρμάκων, ή "κατώτεροι ψυχίατροι" οι οποίοι στερούνται μια ιατρική εκπαίδευση.

Η αντίθεση προέρχεται επίσης από το γεγονός ότι τα περισσότερα υπάρχοντα προγράμματα ψυχολογίας δεν έχουν την ικανότητα ή άλλους πόρους για να παρέχουν τον τύπο κατάρτισης που απαιτείται για να προετοιμάσει τους ψυχολόγους για να δουλέψουν με φάρμακα. Εξάλλου εκείνοι που θέλουν τα προνόμια συνταγογράφησης για τους ψυχολόγους θέλουν οι Ψυχολόγοι να έχουν μεταδιδακτορική κατάρτιση, κάτι που θα οδηγούσε σε μια διάσπαση του επαγγέλματος και τεράστιες επενδύσεις για την κατάρτιση μεταδιδακτορικών ψυχολόγων.

Οι αντίπαλοι προβλέπουν επίσης έναν βαθύ αρνητικό αντίκτυπο επάνω στη σχέση της ψυχολογίας με την οργανωμένη ψυχιατρική που μπορεί να καταστρέψει ότι χτίζεται κατά τη διάρκεια αρκετών δεκαετιών.

Από έξω από το επάγγελμα, η αντίθεση προέρχεται γενικά από το ιατρικό επάγγελμα, και συγκεκριμένα από την οργανωμένη ψυχιατρική. Οι ψυχίατροι που αντιτάσσονται θεωρούν ότι για να συνταγογραφίσει κανείς ψυχοφάρμακα δεν αρκεί μόνο μια ειδική εκπαίδευση αλλά και όλα αυτά που μαθαίνει κανείς μέσα από τις σπουδές της Ιατρικής και την μακρά εμπειρία της ειδικότητας. Προβλέπουν ότι οι ψυχολόγοι που στερούνται τέτοια εκπαίδευση θα είναι κίνδυνοι για την δημόσια υγεία (θυμάμαι μια διαφήμιση που είδα πριν από χρόνια σε κάποια τοπική εφημερίδα, νομίζω της Florida, όπου ο τοπικός ψυχιατρικός σύλλογος ενόψει της απόφασης της βουλής για το δικαίωμα συνταγογράφησης σε ψυχολόγους κυκλοφόρησε μια ανακοίνωση - poster στην οποία απεικονιζόταν ένα συμπαθητικό σκυλάκι και στην λεζάντα έγραφε «θα άφηνες τον οποιονδήποτε να θεραπεύσει το σκυλί σου ? Σίγουρα όχι. Πως θα δεχτείς τότε να σου γράψει φάρμακα ο ψυχολόγος?» πολύ κακία αλλά και πολλά τα λεφτά ).

Θα είχαμε να πούμε πολλά περισσότερα, θα συστήσω όμως την παρακάτω βιβλιογραφία για μια μελέτη του θέματος. Θα κλείσω υπενθυμίζοντας ότι από το 1997 στο Σικάγο, η πολιτεία όρισε την APA να αναπτύξει μια διαδικασία εξέτασης στην Ψυχοφαραμκολογία για ψυχολόγους και ότι σήμερα (όπως εγώ το παρακολουθώ) υπάρχει νομοθεσία για το δικαίωμα συνταγογράφησης είτε εκκρεμεί προς ψήφιση σε επτά πολιτείες: Καλιφόρνια, Φλώριδα, Γεωργία, Χαβάη, Λουιζιάνα, Μισσούρι, New Mexico και Tennessee με πέντε άλλες που προγραμματίζουν για το εγγύς μέλλον.

Θα μου πει κανείς με τι κάθομαι και ασχολούμαι. Εδώ μια νηπιαγωγός (τις σέβομαι και δεν έχω τίποτα εναντίων τους, απλώς η τελεαστέρας νηπιαγωγός με ενοχλεί γιατί παρουσιάζεται ως Ψυχολόγος και παίρνει και 150 Ευρώ την επίσκεψη) μπορεί να έρθει και αν ανοίξει γραφείο δίπλα μου να γράψει «Ψυχολόγος» στην ταμπέλα της και να κοτσάρει και κανένα» Κλινική» και σχεδόν τίποτα δεν μπορώ να της κάνω, με τα φάρμακα ασχολούμαι ?

Όπως έχω αναφέρει και σε άλλο σχόλιο δεν είμαι καθόλου αρνητικός απέναντι στα φάρμακα και το αιτιολόγησα. Κρίμα που οι φαρμακευτικές εταιρίες δεν ασχολούνται καθόλου με τους ψυχολόγους στη Ελλάδα. Πιστεύω ότι οι περισσότεροι όταν ενημερωθούν θα αποκτήσουν μια πιο ρεαλιστική άποψη.

Burns, S. M., DeLeon, P. H., Chemtob, C. M., Welch, B. L., & Samuels, R. M. (1988). 'Psychotropic medication: A new technique for psychology?' Psychotherapy: Theory, Research, Practice, and Training, 25, p. 508?515.

DeLeon PH, Folen RA, Jennings FL, Willis DJ, & Wright RH (1991). The case for prescription privileges: A logical evolution of professional practice. Journal of Clinical Child Psychology, 20:254-267.

DeLeon, P. H., Fox, R. E., & Graham, S. R. (1991). 'Prescription privileges: Psychology?s next frontier' American Psychologist, 46, p. 384-393.

DeLeon, P. H., & Wiggins, J. G. (1996). 'Prescription privileges for psychologists' American Psychologist, 51(3), p. 225-229.

Fox, R. E. (1988). 'Prescription privileges: Their implication for the practice of psychotherapy' Psychotherapy, 25, p. 501-507.

Fox, Ρ., & Sammons, Μ (1998). A history of prescription privileges. American Psychologist, 29 ,9, p.-2-14.

Lavoie KL, & Fleet RP. (2002). Should Psychologists Be Granted Prescription Privileges? A Review of the Prescription Privilege Debate for Psychiatrists. Canadian Journal of Psychiatry 2002;47(5):443-449.

Lakhan, & Shaheen E (2007) Prescribing Privileges for Psychologists: A Public Service or Hazard? OJHAS Vol 6 Issue 1(1).

Sammons, M. T. (1994). 'Prescription privileges and psychology: A reply to Adams and Bieliauskas' Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 1(3), p. 199-207.

Η εκπαίδευση στην ΓΣΘ

Δεν βλέπω τον εαυτό μου ως τον υπερασπιστή της ΓΣΘ αλλά το σχόλιο του Πέτρου, το οποίο μου είναι φυσικά γνωστό από το depΝet και αναρτήθηκε και στο blog μου ("Η ΓΣΘ δεν είναι τσελεμεντές"), με θυμώνει. Ελπίζω να τον συναντήσω σύντομα προσωπικά (τον εκτιμώ ιδιαίτερα άλλωστε) και να του πω ότι είναι άδικος σε πολλά σημεία. Ναι ο Beck είναι ψυχίατρος αλλά όλοι οι άλλοι είναι ψυχολόγοι. Η ΓΣΘ δεν φύτρωσε από την κοιλιά του Beck αλλά αναπτύχθηκε βασιζόμενη στην σκέψη των ψυχολόγων Skinner, Watson, Thorndike και Wolpe. Οι Kelly, Lazarus, Meichenbaum, Mahoney, Abramson, Seligman, Lewihnson, Ellis, Barren, Burns, Dryden, Foa, Linehan, Salkovskis, Wells για να ανεφερθώ μόνο στους κορυφαίους είναι φυσικά ψυχολόγοι. Κατά μια άποψη ναι η ΓΣΘ είναι μια μια θεραπεία των Ψυχολόγων, γιατί Ψυχολόγοι την ανέπτυξαν. Είναι αστείο να χρησιμοποιείται η επαγγελματική ταυτότητα του Beck για να στηριχτεί οποιοδήποτε επιχείρημα (άσε που το 1960 ο Beck ήταν ψυχαναλυτής). Είναι αστεία γενικά αυτή η κουβέντα, σε ποιόν ανοίκει η ΓΣΘ.

Αλλού είναι το πρόβλημα και σωστά το επισημαίνει ο Πέτρος αν και προς μια για μένα ακατανόητη κατεύθυνση. Δεν ευσταθεί το επιχείρημα ότι επειδή είσαι Ψυχίατρος ξέρεις και Ψυχοθεραπεία. Από που και ως που άλλωστε ? Θεϊκό χάρισμα είναι ? Ας τα πάρουμε με την σειρά

Στις ΗΠΑ όπου και αναφέρεται ο Πέτρος δεν μπορείς να ασκήσεις Ψυχοθεραπεία χωρίς να έχεις την κατάλληλη εκπαίδευση. Θα μπορούσε κάποιος έλληνας Ψυχιάτρος *(που έχει ειδικευτεί αποκλειστικά στην Ελλάδα) να ασκήσει Ψυχοθεραπεία στις ΗΠΑ ? Μάλλον όχι, και για να αφήσω ανοιχτό κάποιο ενδεχόμενο ας μιλήσω καλύτερα για την Γερμανία. Με τις 60 ώρες ή τέλος πάντων με ένα ελληνικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ακόμη δεν κατάφερε να καλύψει τα minimum standards της παγκόσμιας ψυχιατρικής εταιρίας, μάλλον θα τον έβλεπα να γράφει φάρμακα. Δεν γίνεσαι ψυχοθεραπευτής επειδή έχεις δει πολλά περιστατικά στο Δαφνί που έκανες την ειδικοτητά σου. Αυτό προϋποθέτει σοβαρή εκπαίδευση, κλινική εμπειρία και πολύ χρόνο. Τώρα αν κάποιοι Ψυχολόγοι όσο και Ψυχίατροι το ενδιαφέρον το έκαναν επάγγελμα οφείλεται στο ότι δεν υπάρχει κανενός είδους έλεγχος. Γιατί δεν υπάρχει έλεγχος ? Γιατί η σημερινή κατάσταση βολεύει τους πάντες. Ποιος Ψυχίατρος θα έπαιρνε πιστοποίηση αν εφαρμόζαμε τις οδηγίες της EABCT ? Ελάχιστοι !! Ποιος Ψυχολόγος ? Μάλλον κανένας εκτός αυτών που εκπαιδεύτηκαν στο ΙΕΘΣ.

Ναι θα έπρεπε ο Σύλλογος μας να κάνει κάτι. Αλλά τι να κάνει αν δεν έχει ουσιαστικά το δικαίωμα. Εκνευρίζομαι απίστευτα όταν βλέπω άνθρωπο που έχει σπουδάσει ΦΠΨ να δηλώνει Ψυχολόγος και να απαντάει σε κλινικά ζητήματα (http://www.stress.gr/about.php?id=4 ). Και είναι εκατοντάδες σαν και αυτόν και ακόμη χειρότερα κάποιοι που δεν μπήκαν καν στον κόπο να περάσουν τις πύλες του Πανεπιστημίου και αυτοδιαφημίζονται ως Ψυχολόγοι.

Δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα. Σοβαρότητα πρέπει να επιδείξουν τόσο οι Ψυχίατροι όσο και οι Ψυχολόγοι. Θα συμφωνήσω με τον Πέτρο και θα κλείσω με τα λόγια του άσχετα αν δεν καταλήγω εκεί από τον δρόμο της συλλογιστικής του : “καλό είναι ο κάθε άνθρωπος να μην εμπιστεύεται την υγεία του σε όποιον δηλώσει ότι μπορεί να τον κάνει καλά, αλλά να επιλέγει με προσοχή και ύστερα από έρευνα”.

Η ΓΣΘ δεν είναι τσελεμεντές

Διάβασα σήμερα προσπαθώντας να βάλω τάξη στα pdf που έχω κατεβάσει κατά καιρούς, μια επιστολή στο British Journal of Psychiatry του Mike Slade (1) προς τους αξιοσέβαστους (έχουν δημοσιεύσει με τον Beck ένα σημαντικό Review για την αποτελεσματικότητα της ΓΣΘ στην Σχιζοφρένεια) Turkington και Kingdon και χάρηκα που κάποιος λέει επιτέλους το αυτονόητο. Επειδή κάποιος είναι ψυχίατρος, όσο έμπειρος, έξυπνος, ικανός κτλ. να είναι, δεν είναι αυτονοήτο ότι εκεί που δεν ξέρει τι να κάνει με τον σχιζοφρενή, να ανοίγει το βιβλίο των Turkington και Kingdon, να πιάνει 2-3 τεχνικές, να τις εφαρμόζει και να είναι μάλιστα και αποτελεσματικός. Το πιο εξωφρενικό είναι ότι οι συγγραφείς κλείνουν το άρθρο τους (2) με clinical implications που δίνουν: " general psychiatrists can improve the care of their patients with schizophrenia by using cbt techniques"(S.106). Αν και συμπληρώνουν "training in the use of those approaches need to be provided" (S.106) το νόημα είναι πάλι το ίδιο. Η ΓΣΘ δεν είναι μια συλλογή τεχνικών και το πόσο δύσκολο είναι να είσαι Ψυχίατρος και αναλυτής μας το έχουν πεί εδώ και πολλά χρόνια οι Ψυχαναλυτές. Ο Slade με πολύ εύστοχο τρόπο δίνει ένα παράδειγμα του πόσο δύσκολο είναι να απαντήσεις την ερώτηση του σχιζοφρενικού ασθενή "γιατρέ αν πάρω τα φαρμακά μου ?". Όσοι ενδιαφέρονται να διαβάσουν τα σχόλιά του ας ακολουθήσουν το link 1.
Δεν είναι μόνο δύσκολο αλλά και επικίνδυνο να χρησιμοποιείς τεχνικές. Δεν είναι μόνο ο Lyon (1994) που προειδοποιεί, όλοι μας που έχουμε ασχοληθεί με την ΓΣΘ (εγώ προσωπικά έχω βάλει πολλές φορές τις φωνές, σε εποπτευόμενους που συνέπεια του άγχους τους να ¨κάνουν κάτι" εφαρμόζουν τεχνικές χωρίς να διατυπώσουν (Case formulation)) ξέρουμε ότι η διατύπωση είναι ένα θεμελιώδες συστατικό της γνωσιακής θεραπείας και φυσικά αυτό αφορά και την θεραπεία σχιζοφρενικών ασθενών (Fowler, 1995). Ο προσδιορισμός των βασικών δυσλειτουργικών βασικών (πυρηνικών) πεποιθήσεων είναι μέρος της διαδικασίας της διατύπωσης και βασικός παράγοντας πρόληψης της υποτροπής. Οι μη εκπαιδευμένοι Ψυχίατροι (το ίδιο φυσικά ισχύει για τους "εκλεκτικούς¨Ψυχολόγους) δεν είναι σε θέση να προσδιορίσουν κανονικά τέτοιες πυρηνικές πίστεις στις διατυπώσεις περίπτωσής τους και δεν μπορούν να μοιραστούν την όλη διατύπωση με τον ασθενή. Άρα τι είδους θεραπεία μπορούν να κάνουν ?
Είναι πραγματικά ευχάριστο να βλέπω ότι η ΓΣΘ έχει τόση απήχηση που πολλοί θέλουν να την εντάξουν στο θεραπευτικό τους οπλοστάσιο. Αυτό που διάβασα σήμερα μου θύμισε τις μέρες του 1991 στην Αυστρία, όπου αποσβολωμένοι παρακολουθούσαμε τον εκπρόσωπό μας (ΓΣΘ) στις συνομιλίες με το Υπουργείο Υγείας για τον νέο νόμο περί Ψυχοθεραπείας να μας λέει ότι ότι επειδή οι γιατροί έχουν τόση δύναμη στο Κοινοβούλιο θα περάσουν στον νόμο μια διάταξη όπου και οι παθολόγοι θα αποκτούν το δικαίωμα να φέρουν τον τίτλο Ψυχοθεραπευτής μετά από μαι τρίμηνη εκπαίδευση. Τελικά τα καταφέρανε !
Στο ίδιο τεύχος του BJP ο Jeremy Holmes (3) λέει πιο ψύχραιμα ότι η Ψυχιατρική πληρώνει την βιολογικοποίηση των τελευταίων 20 ετών και ότι στις πρόσφατες δημοσιεύσεις για την αποτελεσματικότητα της ΓΣΘ στις ιερές αγελάδες της Ψυχιατρικής (4, 5) μάλλον αντιδρά επιπόλαια. Ο Holmes λέει με βρετανικό ύφος ότι "As a result, the academic base for psychotherapy in the UK is far less robust than it should be, ideally." Μάλλον το ίδιο ισχύει και για άλλες χώρες.

(1) http://bjp.rcpsych.org/cgi/reprint/178/2/180
(2) http://bjp.rcpsych.org/cgi/content/abstract/177/2/101 (Turkington, D. & Kingdon, D. (2000) Cognitive-behavioural techniques for general psychiatrists in the management of patients with psychoses. British Journal of Psychiatry, 177, 101-106.)
(3)http://bjp.rcpsych.org/cgi/reprint/177/2/93
(4)http://bjp.rcpsych.org/cgi/content/abstract/167/5/581?ijkey=2583472e2e4afe6dbbd1e684556c7422678317db&keytype2=tf_ipsecsha (Scott, J. (1995) Psychotherapy for bipolar disorder. British Journal of Psychiatry, 167, 581-588.)
(5) http://bjp.rcpsych.org/cgi/content/full/178/41/s164 ( J. SCOTT, J. (2001).Cognitive therapy as an adjunct to medication in bipolar disorder. Br. J. Psychiatry, 178 (41): s164 - s168. )

Lyon, H. M., Kaney, S. & Bentall, R. P. (1994) The defensive function of persecutory delusions. Evidence from attribution tasks. British Journal of Psychiatry, 164, 637-646
Fowler, D., Garety, P. & Kuipers, E. (1995) Cognitive Behaviour Therapy for Psychosis: Theory and Practice. The Wiley Series in Clinical Psychology. Chichester: John Wiley & Sons.